Türkiye'de gıda israfı: 2026 güncel rakamlar ve kaynakları
Türkiye'de gıda israfı hakkında dolaşan rakamların çoğu ya kaynaksız ya da yanlış atıflı. “23 milyon ton”, “65 milyon ton”, “555 milyar TL” gibi sayılar haberden habere kopyalanıyor ama izini sürünce kaynak ya bir vakıf açıklamasına, ya bir basın bültenine, ya da hiçbir yere çıkıyor.
Bu sayfada yalnızca birincil belgede gözle doğruladığımız rakamlar var. Her birinin kaynağı ve sayfa numarası yazılı. Doğrulayamadıklarımızı da aşağıda ayrıca listeledik — çünkü yanlış rakamı bilmek de en az doğrusunu bilmek kadar işe yarıyor.
Doğrulanmış rakamlar
19,1 milyon ton
Türkiye'de yılda kaybolan ya da israf edilen gıda
102 kg
Hane başına kişi başına yıllık gıda atığı (ülke toplamı 8.694.318 ton)
~6 milyon ekmek / gün
Günde çöpe giden ekmek (1.486 ton); yılda 542 bin ton
%61 / %26 / %13
İsrafın kaynağı: hane / hizmet sektörü (restoran, otel) / perakende
İki farklı “kişi başı” rakamı neden var?
Kaynaklarda hem 102 kg hem 93 kg görürsünüz. İkisi de UNEP'in Gıda İsrafı Endeksi'nden geliyor ama farklı baskılardan: 93 kg 2021 raporunun, 102 kg ise 2024 raporunun tahmini. Güncel olanı 102 kg.
Önemli bir şerh: UNEP bu satırı modellenmiş tahmin olarak işaretlemiştir, ölçüm değildir. Yani “Türkiye'de kişi başı 102 kg gıda çöpe gittiği ölçüldü” demek yanlış olur; doğrusu “UNEP'in tahminine göre”.
Dünyada durum
UNEP Food Waste Index Report 2024'e göre 2022'de küresel gıda israfı 1,05 milyar ton (kişi başına 132 kg). Tüketiciye ulaşan gıdanın %19'u israf ediliyor ve bu, günde yaklaşık 1 milyar öğün demek. İsrafın %60'ı hanelerden, %28'i hizmet sektöründen, %12'si perakendeden kaynaklanıyor.
Dikkat: bu rakamları kullanmayın
- “23 milyon ton/yıl” — kaynağı bir vakıf açıklaması, resmî devlet istatistiği değil.
- “65 milyon ton/yıl” — kaynaksız ve resmî rakamların üç katı; aritmetik olarak savunulamıyor.
- “26 milyon ton / 555 milyar TL / milli gelirin %15'i” — Ticaret Bakanlığı 2018 raporuna atfediliyor ama raporun içinde bu ifadeler geçmiyor. Yanlış atıf zinciri.
- “Dünyadaki gıdanın üçte biri israf oluyor” — FAO'nun 2011 tarihli klasik tahmini. FAO bu çerçeveyi artık kullanmıyor; yerine iki ayrı metrik var: gıda kaybı %13 ve gıda israfı 1,05 milyar ton. Kullanacaksanız “FAO'nun 2011 tahmini” diye tarihleyin.
Rakamların söylediği şey
İsrafın en büyük dilimi hanelerden çıkıyor (%61). Ama hizmet sektörünün payı da azımsanacak gibi değil: %26. Restoranlar, oteller, kafeler, fırınlar. Ve bu dilimin önemli bir kısmı, gün sonunda satılamayan ama hâlâ tüketilebilir ürünlerden oluşuyor.
Hane israfını azaltmak alışkanlık değiştirmeyi gerektiriyor — bunun için 12 pratik yol burada. İşletme tarafındaki dilim ise daha doğrudan çözülebilir: ürün atılmadan önce indirimli fiyatla alıcısına ulaşırsa israf hiç oluşmuyor. KalanVar tam olarak bu dilime çalışıyor.
Bu sayfayı kaynak gösterebilir misiniz?
Evet, ama daha iyisi: yukarıdaki bağlantılardan birincil kaynağa gidip onu gösterin. Bu sayfanın amacı size doğru belgeyi ve sayfa numarasını bulmakta kestirme sağlamak. Rakamlar eskidiğinde sayfayı güncelliyoruz; en son güncelleme tarihi yukarıda yazılı.
KalanVar nedir?
KalanVar, işletmelerin gün sonunda satılmayan ama hâlâ taze ürünlerini indirimli fiyatla listelediği bir gıda kurtarma pazar yeri. Yakınındaki fırın, kafe ve pastanelerin o günkü ilanlarını görür, uygulamadan öder, teslim saatinde dükkândan alırsın. Şu an Kocaeli'de yayında.
Devamı
- Evde gıda israfını azaltmanın 12 pratik yolu — Türkiye'de israfın en büyük dilimi hanelerden çıkıyor. Bu yazıda işe yarayan, uygulaması kolay 12 alışkanlık var — hiçbiri fedakârlık istemiyor.
- SKT ve TETT farkı: tarihi geçen gıda çöpe mi gitmeli? — "Tarihi geçmiş" dediğimiz ürünlerin büyük kısmı aslında hâlâ yenebilir. İkisi arasındaki fark, Türkiye'deki gıda israfının en kolay önlenebilir dilimini açıklıyor.